Offscreen 2010

Vzw Marcel stelt voor:

VINTAGE FILIPPIJNEN: PULP  EN POLITIEK

In samenwerking met
Filmfestival Open Doek & Cinema Nova

Sinds enkele jaren zijn de Filippijnen weer op de kaart van de wereldcinema geplaatst, niet in het minst door de internationale erkenning van hedendaagse regisseurs als Lav Diaz en Brillante Mendoza. Vanaf de jaren 60 tot de jaren 80 waren de Filippijnen echter meer bekend als het achtergronddecor van Westerse producties zoals Francis Ford Coppola’s Apocalypse Now en goedkope exploitation en drive-in films, genre The Big Doll House.

Hoewel de lokale film output voor het grootste deel onverkend terrein bleef voor outsiders, floreerde wel degelijk een heel energieke maar very low budget filmindustrie. De Filippijnse regisseurs (Eddie Romero is één van de sleutelfiguren) die hun stiel leerden op de sets van de buitenlandse B-films liepen eerst de Amerikaanse voorbeelden achterna. Bloederige westerns, exuberante actiefilms, horror en sentimentele melodrama’s: pure pulp, gedraaid in de plaatselijke Tagalog taal, vierde hoogtij. Toch waren deze rolprenten meer dan pure exploitatie; het waren authentieke en populistische films die zich richtten op de hoop en frustraties van de lagere sociale klassen. Deze specifieke mix tussen entertainment en sociaal-politieke bewustwording is tot op heden het leidmotief gebleven in de Filippijnse cinema.

Vanaf de jaren 70 ziet men een aantal aankomende regisseurs, Lino Brocka is hiervan de bekendste vertegenwoordiger, die buiten de lijntjes van de genrecinema kleurden en stappen zetten in de richting van een sociaal realisme, hoewel vaak nog verpakt als melodrama of film noir. Opvallend is dat deze renaissance gelijktijdig verliep met het installeren van een brutale dictatuur door president Ferdinand Marcos die in 1972 tijdens zijn tweede termijn de staat van beleg afkondigde. Er ontstond een ongemakkelijke alliantie tussen het regime en de jonge generatie filmmakers met als grootste uitwassen filmcensuur, beroepsverbod tot zelfs gevangenname toe. Voor diegenen die bleven filmen was het dansen op een slappe koord waarbij zelfs in commerciële films op een subtiele manier politiek subversieve thema’s werden aangesneden. Het was trouwens de vrouw van de dictator, Imelda Marcos, die een grote poot had in de filmindustrie. Zo was vooral het tonen van armoede op het grote scherm haar een doorn in het oog.

Ook na de val van het Marcos regime in 1986, bleef filmmaken in de Filippijnen een hachelijke onderneming. Tot op vandaag blijven cinema en maatschappij immers compleet verstrengeld in een land waar zelfs het maken van de populaire “bombas” (de zogenaamde goedkope lokale erotische films) een virtuele politieke kruistocht wordt, aangevallen door de alomtegenwoordige katholieke kerk, de staat, en de altijd stringente filmcensuur. In de tegendraadse figuur van Brillante Mendoza lijken al deze spanningvelden zich te verenigen. Begonnen als medewerker aan volkse melodrama’s, doorgebroken met wat eigenlijk een pornoprent voor de homomarkt had moeten zijn (The Masseur uit 2005), omstreden in eigen land omwille van het aankaarten van heikele maatschappelijke thema’s (adoptie, religie, criminaliteit en prostitutie) in films als Fosterchild of Serbis, en bekroond als beste regisseur op het laatste filmfestival van Cannes. Van deze gedreven filmmaker tonen we in avant-première zijn twee nieuwste films: Kinatay en Lola.

***

INSIANG
Lino Brocka, Filippijnen, 1976, 35mm, originele versie met engelse ondertitels, 95 min

Lino Brocka is één van de meest belangrijke regisseurs van de Filippijnse cinema. Hij brak internationaal door met Insiang, de eerste Filippijnse film die vertoond werd op het filmfestival van Cannes in 1978. Gedraaid in de Tondo sloppenwijken van Manila door een neorealistische blik, speelt dit familiale melodrama als een volbloed Griekse tragedie. Het titelpersonage is een jonge vrouw (schitterend vertolkt door Hilda Koronel) die in ellendige en armoedige omstandigheden bij haar alleenstaande en tirannieke moeder inwoont. De spanningen lopen op wanneer de moeder een jongere minnaar in huis neemt die het eigenlijk niet op de moeder, maar op de dochter heeft voorzien. Langzaam raken deze drie personages verstrikt in een maalstroom van jaloezie, lust en wraak.

Lino Brocka had een heel bewogen carrière en moest omwille van zijn openlijke homoseksualiteit, mensenrechtenactivisme en sociaal-politiek engagement –waar vele van zijn beste films van zijn doordrongen- vaak opboksen tegen de autoriteiten en belande meermaals in de gevangenis. Hij kwam om bij een tragisch auto-ongeluk in 1991.

Met dank aan mevrouw Ruby Tiong Tan, producent.

Open Doek  30.04 18:00
Cinema Nova 02.05 20:00
***

WEIGHED BUT FOUND WANTING  (TINIMBANG KA NGUNIT KULANG)
Lino Brocka, Filippijnen, 1974, Betacam, originele versie met engelse ondertitels, 126 min

Junior is een geprivilegieerde jongeman die leeft in een klein en uiterst devoot katholiek dorp. Zijn vader is een rokkenjager, zijn moeder een materialistische feeks. Steeds meer vervreemd van zijn familie en gedegouteerd door de hypocrisie van de dorpelingen, begint hij op te trekken met Berto, de lokale lepralijder, en Kuala, een halfgekke vrouw die getraumatiseerd is door een ongewilde abortus. Junior tracht het leven van deze marginalen te verbeteren, pogingen die echter allemaal op niets uitlopen en uitmonden in een onvermijdelijke tragedie…

Samen met scenarist Mario O’Hara levert regisseur Brocka een ijzersterke morele vertelling  over sociale onrechtvaardigheid. Het bijtende commentaar op de verdorven kanten van de menselijke natuur zijn op meesterlijke wijze verpakt in een meeslepend en bijwijlen episch melodrama. Lino Brocka inspireerde zich voor deze film op zijn geboortedorp en zijn wedervaren als Mormoons missionaris in Molokai. De film was een enorm kassucces in de Filippijnen en lanceerde de nieuwe maatschappelijk bewogen cinema beweging van de jaren 70.

Open Doek 01.05 20:00
Cinema Nova 08.05 19:00
***

BOATMAN
Tikoy Aguiluz, Filippijnen, 1984, Betacam, originele versie met engelse ondertitels, 110 min

Felipe is een jonge veerman die de toeristen tot aan de rand van de watervallen van Pagsanjan voert. Wanneer hij op aanraden van een vriend naar de hoofdstad Manilla vertrekt, raakt hij er verzeild in de seksindustrie als “torero”, de mannelijke helft van een koppel dat live optredens doet in groezelige nachtclubs.

In de jaren 80 werden in de Filippijnen onder de noemer “bomba” een rits erotische films uitgebracht die expliciete seksuele handelingen lieten zien. Samen met slapstick komedies, waren de “bomba’s” het populaire escapisme bij uitstek tijdens de laatste jaren van repressie en sociaal-politieke onrust onder de Marcos dictatuur. Enkele regisseurs, zoals Tikoy Aguiluz, slaagden erin om ook in deze vorm van populistisch entertainment de problemen van armoede, misdaad en geweld onder het corrupte regime aan te klagen. Met zijn onthutsend portret van een ambitieuze jongeman die over lijken gaat om succes te bereiken, legde hij bovendien het virulente machismo bloot dat typerend is voor de patriarchale Filippijnse samenleving.

Met dank aan het Koninklijk Belgisch Filmarchief
Opgelet: Kinderen Niet Toegelaten / 16+

Open Doek 01.05 22:00
Cinema Nova 15.05 22:00
***

FOR YOUR HEIGHT ONLY
Eddie Nicart, Filippijnen, 1979, Betacam, engelse versie, 88 min

Een James Bondpersiflage met een 83 centimeter grote dwerg? Dit kan alleen maar in de Filippijnen thuishoren, een land dat in de jaren 70 tal van buitenlandse exploitation filmproducties heeft zien neerstrijken, zoals de Women-in-prison prenten van de legendarische Roger Corman studio. Maar wanneer een Filippijnse regisseur zelf achter de camera staan, is het resultaat zo mogelijk nog uitzinniger.

Filmmaker Eddie Nicart pakte in 1979 uit met een verhaal dat al even summier is als de gestalte en de acteercapaciteiten van zijn hoofdrolspeler, Weng Weng. De flinterdunne plot van een geheimagent die het opneemt tegen een drugskartel dat heroïne in boterhammen smokkelt, is niets anders dan een pretext voor het etaleren van dolle actiescènes en stunts. Gekleed in een John Travolta-achtig wit kostuum ontpopt Agent 00 zich tot een kung fu meester die dood en vernieling zaait. Natuurlijk kan hij hierbij gebruik maken van een aantal gadgets zoals een bril met X-stralen, een vervaarlijke balpen en een vliegend pakje aangedreven door straalmotoren …

Deze ongeziene en buitenissige film vol met hilarische gedubde dialogen, bizarre montages en goedkoop camerawerk, moet iedere liefhebber van de zelfkant van de wereldcinema gezien hebben!

Open Doek 01.05 22:00
Cinema Nova 14.05 24:00
***

BEAST OF BLOOD
Eddie Romero, Philippines/USA, 1970, 35mm, Engelstalige versie, 91’

Dr Lorca (rol van de lokale beroemdheid Eddie Garcia) is een krankzinnige geleerde die op een verlaten tropisch eiland groteske experimenten uitvoert, zoals de transplantatie van hoofden.  John Ashley, een vaste waarde in de Filippijnse B-cinema van de jaren ‘60 en ‘70, bindt de strijd aan met de gekke dokter en wordt hierin bijgestaan door de schone Celeste Yarnall (die net haar minute of fame beleefde in één of ander Elvis Presley vehikel). Maar eerst moeten zij de Vallei van Verdoemenis trotseren waar al de mislukte medische experimenten verblijven.

Deze “no budget” exploitation is een samenraapsel van The Island of Dr Moreau en Frankenstein met een vette knipoog naar de Mondo mockumentaries en genoeg topless modellen om het tienerpubliek van het drive-in circuit op te hitsen. De film is het vervolg op Mad Doctor of Blood Island en Brides of Blood, die tezamen bekend staan als de Blood Island-trilogie, een serie Filippijns-Amerikaanse coproducties geregisseerd door de peetvader van de Filippijnse exploitatie film, Eddie Romero. Deze leerde zijn stiel op de sets van de Roger Corman producties die de Filippijnse jungle als decor gebruikten en de lokale bevolking als goedkope handarbeiders en figuranten. Onder Corman’s supervisie blikte Romero onder meer Black Mama, White Mama met Pam Grier in.

Cinema Nova 21.05 24:00

***

KINATAY
Brillante Mendoza, Filippijnen, 2009, 35mm,  ov tweetalige ot, 105 min

Peping studeert criminologie en wil niets liever dan bij de politie werken en met zijn liefje Cecille trouwen. Voor dit laatste ontbreekt hem het geld en Peping klust daarom links en rechts wat bij. Op een dag krijgt hij het voorstel mee te werken aan een speciale opdracht die flink wat cash opbrengt. Hoewel Peping twijfelt, besluit hij het risico te nemen en mee te gaan op een nachtelijke trip doorheen de straten van Manila die een weg zonder terugkeer blijkt.

Kinatay neemt de kijkers mee op een helletocht. Het voelt aan alsof al het geweld dat zich in de straten van Manila manifesteert, samengeperst zit in één eindeloze, nachtelijke autorit. De nachtopnames waarbij je soms amper de omtrekken van de personages kan ontwaren , passen perfect bij de donkere en duistere sfeer van de film. Mendoza baseerde zich voor deze film op waargebeurde feiten. Als locatie gebruikte hij een politieschool waar de toenmalige rekruten werden opgeleid die zich, onder leiding van hun superieuren, in een geheim doodseskader schuldig maakten aan misdaden, vergelijkbaar met deze uit Kinatay.

Open Doek 25.04 22:30 & 27.04 15:30 & 01.05 15:30
Cinema Nova 16.05 18:00 & 21.05 22:00
***

LOLA
Brillante Mendoza, Filippijnen, 2009, 35mm,  ov tweetalige ot, 110 min

Oma Sepa en oma Puring arriveren beiden in het politiebureau. De ene komt er om haar vermoorde kleinzoon te identificeren, de andere voor het bezoeken van haar kleinzoon, de verdachte die net is opgepakt voor de moord. De twee vrouwen rouwen omwille van dezelfde daad maar om heel verschillende redenen. Allebei zijn ze op zoek naar geld: de een om haar kleinzoon te begraven, de ander om de borgtocht van haar kleinzoon te kunnen betalen.

In zijn allernieuwste film vertelt Billante Mendoza een verhaal over jongeren vanuit het perspectief van twee grootmoeders: twee naturelle personages, gerimpeld en getekend door het leven en de vele ontberingen die ze hebben moeten doorstaan. De hoofdrolspeelsters, de 84-jarige Anita Linda en de 79-jarige and Rustica Carpio, zetten verrassend sterke vrouwen neer die vechten voor dat wat door de jeugd en de opvallend afwezige middengeneratie als vanzelfsprekend wordt genomen: simpelweg overleven. Lola (wat letterlijk grootmoeder betekend) is een ontroerende, sombere en ingetogen film, gedraaid in Mendoza’s hyperrealistische en korrelige stijl.

Open Doek 24.04 13:30 & 27.04 13:30
Cinema Nova 14.05 22:00 & 23.05 20:00